Hürriyet Haber - Gündem - Ekonomi - Spor
SON DAKİKA
PİYASANET
EKONET
SANS OYUNLARİ
SİNEMALAR
TVREHBERİ
MAGAZİN
ÖZEL DOSYALAR
HAVA DURUMU
ASTROLOJİ2011
EN İYİ ON
HÜRRİYET İK
BİZE ULAŞIN
ÜYELİK
REKLAM
SERVİSLER
BİLGİ YARIŞMASI
AT YARIŞI SONUÇLARI
İDDİA PROGRAMI
CANLI MAÇ SONUÇLARI
MIND
CANLI MAÇ ANLATIMI
BENİM SAYFAM
BUMERANG
SOSYAL İLANLAR
HABER ALARMI
EKRAN KORUYUCU
YENİBİRİŞ
HÜRRİYET EMLAK
HÜRRİYET OTO
GAZETE SERİ İLANLAR
HÜRRİYET KIYASLA
HÜRRİYET AİLE
TİPEEZ
GAZETE-BÖLGE EKLERİ
KELEBEK
CUMA
CUMARTESİ
PAZAR
SEYAHAT
OTO YAŞAM
HÜRRİYET IK
ANKARA
EGE
KURUMSAL
HÜRRİYET KURUMSAL
REKLAM
BİZE ULAŞIN
KÜNYE / İLETİŞİM
UNICEF Kartları ve Hediyelikler
 Yazarlar
1 Temmuz 2005
Özdemir İNCE  

Şeyh Said kimdir neden isyan etmiştir?

Rahmetli babam, yeni durumları, kendini durumunu iyice değerlendirmeden birtakım zevzekçe şımarık işler yapanlara , “Şişti Abdurrahman!” derdi.

Avrupa Birliği'ne girme çabaları da birçok “Şişti Abdurrahman” durumu yaratıyor. Bazı Şişkin Abdurrahmanlar eski yaraları kaşıyorlar.


Bunlardan biri de Kürd-Der ve başkanı İbrahim Güçlü.

Hürriyet gazetesinin (29 Haziran 2005) haberine göre, Kürd-Der yanlısı bir grup, Diyarbakır Ulu Camii önünde, devlete isyandan yandaşlarıyla birlikte idam edilen Şeyh Said için anma töreni düzenlemiş. Ellerinde Şeyh Said ve yandaşlarının fotoğraflarını taşıyan grup, “Şehitler ölmez” diye Kürtçe sloganlar almışlar.

***

Şeyh Sait kimdir, neden isyan etmiştir? Milliyet/Hachette tarafından yayımlanan “AXİS 2000 ANSİKLOPEDİK SÖZLÜK”ten Şeyh Said maddesini olduğu gibi aktarıyorum:

“Cumhuriyet'in ilk yıllarında Doğu Anadolu'da çıkan ayaklanma (1 Şubat-15 Nisan 1925). Doğu Anadolu Bölgesi'nde Cumhuriyet yönetiminin uygulamalarına karşı çeşitli muhalefet hareketleri gelişmişti. Bu muhalefetin en önemli merkezlerinden biri, Kürt İstiklal Komitesi'ydi. Bu örgütün çalışmaları açığa çıkarılmış, ama daha önce yaptığı çalışmaların bir sonucu olarak çeşitli yerlerde  ayaklanmalar başlamıştı. Ayaklanmanın önderi Nakşibendi şeyhi Şeyh Said'in adamları jandarma birlikleriyle Elazığ'ın Piran köyünde girdiği çatışma, kısa sürede birçok yere yayıldı. Ayaklanmacılar, Genç, Maden, Siverek, Varto, Elazığ gibi yerleri ele geçirdi. Bu arada, ayaklanmanın başlamasından birkaç gün sonra Fethi Bey (Okyar) istifa etti ve yerine İsmet Paşa (İnönü) yeni bir hükümet kurdu. Meclis, hükümete olağanüstü yetkiler tanıyan Takriri Sükûn Kanunu'nu çıkardı. Ankara ve Diyarbakır'da İstiklâl Mahkemeleri kuruldu. Şeyh Said kuvvetleri 7 martta Diyarbakır'ı  kuşattıysa da  şehre giremedi. Bölgeye yeni askeri birliklerin sevk edilmesinden sonra, 26 martta saldırıya geçen hükümet kuvvetleri, kısa sürede bölgede denetimi sağladı. Ayaklanmanın lideri Şeyh Said ve 28 ayaklanma önderi hakkında idam kararı verildi ve ertesi gün infaz edildi (29 haziran).”

***

Orhan Duru'nun “Amerikan Gizli Belgeleriyle Türkiye'nin Kurtuluş Yılları” (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları) 26 Ocak 1922 tarihli bir belge yer alıyor:

“Yunanlar önemli bir zafer kazanırsa, Kürt isyanı Türkiye'nin arkasını ciddi bir biçimde tehdit edebilir, ancak Batı'daki savaş Türklerin lehine gelişirse, Türkler ellerindeki yarım düzine yetenekli liderlerden biriyle Kürt sorunlarına son verebilir. İngilizler kuşkusuz bu durumu  bilmektedirler, gene de Kürt durumuyla meşgul olduğu sürece Mustafa Kemal'in Musul'a el koyamayacağını düşünmektedirler. Dolayısıyla Kürt akımına yardımcı olmaktadırlar.” (S.160)

***

Şeyh Said'in İngizlerin adamı bir vatan haini olduğu belgeleriyle kanıtlanmıştır. Kanıtlar ortadayken, Kürd-Der Başkanı İbrahim Güçlü, Şeyh Said ve arkadaşlarını mahkum eden mahkemeleri yasal bulmamakta ve Türkiye Cumhuriyeti'nin yargılanmasını istemektedir.



arkadaşıma yolla yazıcı için
Yazarlar Arşivi
Özdemir İNCE
Tüm yazıları