Hürriyet Haber - Gündem - Ekonomi - Spor
SON DAKİKA
PİYASANET
EKONET
SANS OYUNLARİ
SİNEMALAR
TVREHBERİ
MAGAZİN
ÖZEL DOSYALAR
HAVA DURUMU
ASTROLOJİ2011
EN İYİ ON
HÜRRİYET İK
BİZE ULAŞIN
ÜYELİK
REKLAM
SERVİSLER
BİLGİ YARIŞMASI
AT YARIŞI SONUÇLARI
İDDİA PROGRAMI
CANLI MAÇ SONUÇLARI
MIND
CANLI MAÇ ANLATIMI
BENİM SAYFAM
BUMERANG
SOSYAL İLANLAR
HABER ALARMI
EKRAN KORUYUCU
YENİBİRİŞ
HÜRRİYET EMLAK
HÜRRİYET OTO
GAZETE SERİ İLANLAR
HÜRRİYET KIYASLA
HÜRRİYET AİLE
TİPEEZ
GAZETE-BÖLGE EKLERİ
KELEBEK
CUMA
CUMARTESİ
PAZAR
SEYAHAT
OTO YAŞAM
HÜRRİYET IK
ANKARA
EGE
KURUMSAL
HÜRRİYET KURUMSAL
REKLAM
BİZE ULAŞIN
KÜNYE / İLETİŞİM
UNICEF Kartları ve Hediyelikler
 Yazarlar
20 Kasım 2004
 

Doların geleceği

ULUSLARARASI ekonominin bir numaralı gündem maddesine ‘Doların geleceği' oturmuş bulunuyor. Aslında bu yazının başlığı ‘Euro'nun geleceği' de olabilirdi.

Çünkü, doların geleceği, aynı zamanda Euro'nun geleceği demek. Hatta, Çin ve Japon paralarının geleceği diye de söze başlanabilir. Bu yazıların hepsi aynı kapıya çıkacaktır. Soruyu şöyle tertipleyebiliriz: Doların, Euro ve takipçisi Avrupa paraları karşısında değer kaybederken, Çin parasına karşı sabit kurda kalması, Japon ve diğer Pasifik paralarına karşı ise çok az değer kaybetmesi, dünya ekonomisinde hangi yeni gelişmelere yol açacaktır. Yoksa işler böyle sürüp gidecek midir?

* * *

Karşı karşıya bulunulan tablo, ilk bakışta göründüğünden çok daha karmaşıktır. Bu konuda bilinmesi ve söylenmesi gerekenlerin kısa bir özeti bile, bu makalenin üç katı uzunlukta olmak mecburiyetindedir. Yine de bir toparlama yapmak gerekirse:

1. Doların, Euro karşısındaki 1.30'luk kambiyo kuru, Euro'nun babası olan Alman Markı karşısında düştüğü en düşük değer olan 1.40 DM= 1 USD'ye göre halen yüzde 7 yüksektir. Dolar, daha da düşebilir ve yine yükselişe geçebilir.

2. Dolar, Euro karşısında en değerli olduğu güne göre yüzde 37 devalüe olmuştur. Bundan anlaşılması gereken husus şudur. Düşmez, kalkmaz para yoktur.

3. Doların değer kaybının sebebi, Amerika'nın ‘cari işlem açıkları'dır. Bu ifadenin ayna simetriği ise şudur: Doların değer kaybetmesinin sebebi, Amerika'nın dış ticaret partnerlerinin ‘cari işlem fazlası' vermesidir.

4. Eğer Japonya, Çin, Tayvan ve benzeri ‘ihracatla büyüyen' ve ihracatla dengede kalan ülkeler, paralarını dolara göre sabit tutmasalardı, ABD bu kadar dış açık ‘veremez', dolar da Euro karşısında bu kadar değer kaybetmezdi.

5. Cari açık vermesi için, o ülkeye dışarıdan döviz (yabancı para) girmesi gerekir. Ancak, Amerika için bu eşitlik kuralı geçerli değildir. Çünkü Amerika, sadece kendi parası olan US Dolar'la ithalat yapmaktadır. Ülkesine giren para yabancı para, döviz değil, kendi ulusal parasıdır. Amerika'nın ‘döviz açığı' yoktur.

6. Daha başka bir ifade ile ABD, hiç bir ülkeden borç almamakta, cari işlem açıklarını, diğer ülkelere Amerikan Doları veya Amerikan Dolarlı Tasarruf Enstrümanları ihraç ederek kapamaktadır. ABD kendisi dış yatırım yapan bir ülke olduğu için, ABD'ye giren doğrudan yabancı yatırımların, cari açık kapama etkisi genelde ya yoktur, ya da önemli değildir.

7. Dolar değer kaybettikçe ve özellikle Pasifik paraları gelecekte değer kazandıkça, Amerika'nın dış açıkları, mutlaka azalacaktır. Bu oyunun başka türlü bitmesi mümkün değildir. Amerika'nın cari işlem açıkları sürdürülemez.

8. Bu açıkların kapanması iki yolla olacaktır. Birincisi; ABD'nin ihracatı artacaktır; ikincisi, ABD'nin ithalatı azalacaktır. Eğer açık kapanması, daha ziyade ABD'nin ihracat artışıyla olacaksa, Dünya ekonomisi büyüyecek; tersi olursa, yani dengeye geliş esas olarak ABD'nin ithalatının azalması yoluyla gerçeleşekse, Dünya ekonomisi küçülecektir.

9. ‘Serbest Pazar Ekonomisi' her tür ‘denksizliği' veya ‘dengesizliği' (dis-equilibrium) ortadan kaldırmaya muktedirdir. Sistemin bünyesinde, kendi kendine çalışan dengeleyiciler vardır. Bunlar da aslında fiyat mekanizmasının çeşitli şekillerde devreye girmesinden başa birşey değildir.

10. Serbest Pazar Ekonomisi, her tür dengesizliği izale eder demek, bunu en iyi şekilde yapar demek değildir. Yani mesele, bu dengesizliğin ortadan kalkıp kalkmayacağı değil, bu sürecin ‘iyi'lik mi, yoksa ‘kötü'lük mü yaratacağıdır.

Son Söz : Bu da geçer deme, delip mi geçer, delmeden mi geçer, onu söyle.



arkadaşıma yolla yazıcı için
Yazarlar Arşivi

Tüm yazıları