Doğan HIZLAN dhizlan@hurriyet.com.tr
Çağrışımlar gecesi
PAZARTESİ akşamı Aydın Doğan Uluslararası Karikatür Yarışması'nın ödül törenindeydim.
Ödül kazanan bütün karikatürleri bugünden itibaren Teşvikiye Caddesi'ndeki Işık Sanat Galerisi'nde görebileceksiniz.
Dünyanın bütün önemli çizerlerinin bir bölümü jüride yer alır, bir bölümü de ödül kazanmak için yapıtlarını bu yarışmaya gönderir.
Karikatürcüler tasarruf ehlidir.
Ne yazarlar ne konuşurlar. Bildiklerini, gördüklerini, kızgınlıklarını, mutluluklarını, isyanlarını çizgiye havale etmişlerdir.
Bu sessizlikleri, çizdiklerinin her milimetresinde gizlenen, düşünce ve gülmece mayınlarından kaynaklanır.
İktidarlar niye kızıyorlar? Neden onların çizgisini mahkeme salonlarına kadar götürüyorlar? Karikatürler onlara hatalarını, başarısızlıklarını çağrıştırıyor. Oysa mizah ve karikatür, insanların hoşgörü derecesini ölçen hassas terazilerdir.
Siyasal iktidarlar, karikatürlere tahammül etmedikleri ölçüde artlarındaki kişisel tarihleri puan kaybediyor. Çünkü onların hepsi geçici, sanat ve sanatçı kalıcı.
Rahmetli Semih Balcıoğlu anlatmıştı; Dokuzuncu Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, müzesi için ondan karikatürlerin orijinalini isterken “Beni de amma çok çizmişsin” demiş.
Onun biberli çizgileri yüzünden Süleyman Demirel'in canı sıkılmıştır, ama Semih Balcıoğlu'nun canını hiçbir zaman sıkmamıştır.
Siyasetle karikatür arasındaki ilişkiyi, iktidarların çizgiyle ahvalini, hikâyesini öğrenmek isterseniz size mutlaka bir kitabı salık vereceğim: Demokrat Parti Döneminde Siyasi Karikatür (1950-1960), Yasin Kayış, Libra Kitapçılık.
Çünkü ben, bu tür kitapların siyasetçilerin masalarında mutlaka bulunmasını uygun görürüm.
* * *
İTALYAN karikatürcü Alessandro Gatto'nun birinciliği alan çizgisi, nüfus kâğıdından ya da bir pasaporttan sayfa. Üzerinde damgalanmış pullar, elinde bavulu bir adam silueti. Ön tarafta ise, kucağında çocuk bir kadın.
İkincilik ödülünü kazanan Kürşat Zaman'ın karikatürünü çok beğendim.
Bir bilgisayar ekranında üç kelime görünüyor.
Search (Arama), PEACE (Barış) kırmızı yuvarlağın içindeki x, yanındaki yazı şu: Not found! (Bulunamadı).
Cetin Cerchez Abdula'nın üçüncülük alan çizgisi, kadınlara yönelik seksist yaklaşımı sorguluyor. Pol Leurs'ün Jokes (Şakalar) yazan kitabı da açılmıyor, iki yandan da bağlı.
* * *
SERGİYİ gezin, ödül kazananları gördükten sonra bu karikatür yarışmasının 26 yıldır neden ilgi gördüğünü anlayacaksınız.
|