SON DAKİKA
PİYASANET
EKONET
SANS OYUNLARİ
SİNEMALAR
TVREHBERİ
MAGAZİN
ÖZEL DOSYALAR
HAVA DURUMU
ASTROLOJİ2011
EN İYİ ON
HÜRRİYET İK
BİZE ULAŞIN
ÜYELİK
REKLAM
SERVİSLER
BİLGİ YARIŞMASI
AT YARIŞI SONUÇLARI
İDDİA PROGRAMI
CANLI MAÇ SONUÇLARI
MIND
CANLI MAÇ ANLATIMI
BENİM SAYFAM
BUMERANG
SOSYAL İLANLAR
HABER ALARMI
EKRAN KORUYUCU
YENİBİRİŞ
HÜRRİYET EMLAK
HÜRRİYET OTO
GAZETE SERİ İLANLAR
HÜRRİYET KIYASLA
HÜRRİYET AİLE
TİPEEZ
GAZETE-BÖLGE EKLERİ
KELEBEK
CUMA
CUMARTESİ
PAZAR
SEYAHAT
OTO YAŞAM
HÜRRİYET IK
ANKARA
EGE
KURUMSAL
HÜRRİYET KURUMSAL
REKLAM
BİZE ULAŞIN
KÜNYE / İLETİŞİM
UNICEF Kartları ve Hediyelikler
 Pazar
18 Ocak 2003
Fakirler gündüz düğün yapıyor pasta şıkıdım şıkıdımla kesiliyor

Necdet AÇAN

Düğünler Komparsita ile başlayıp, kasap havasıyla mı biter? Takı töreninde müzik çalar mı? Pasta hangi müzik eşliğinde kesilir? Arabeskle göbek atılır mı? Başı bağlı kadınlar oynar mı? Zengin düğünlerinde halay çekilir mi?

Varoş düğünleri ile zengin düğünleri arasında benzerlik var mı? Kültür sosyologu Dr. Orhan Tekelioğlu Ankara'da 21 düğün izledi, bu soruların cevaplarını özellikle düğün salonlarında çalınan müzikleri analiz ederek aradı. İşte ortaya çıkan sonuçlar.


KOMPARSİTAYLA BAŞLAYIP KASAP HAVASIYLA BİTMİYOR

Çift girdiğinde gelinle damadın arasındaki geçmişe, romansa ilişkin bir parça, ortak anısı olan bir şey çalıyor. Bu da görücü usulüyle evlenseler bile çiftlerin bir şarkılarının, ortak anılarının olabileceğini gösteriyor. Araştırmaya konu olan 21 düğünden sadece birinde Komparsita, üçünde de Mendelson'un düğün marşı çalındı. Onların yerini ağırlıklı olarak Türkçe pop almış. Ceylan'ın Ayna'sı, Dert Ortağım Benim (popüler versiyonu), Alpay'ın Bekledim Seni parçaları bunlara örnek. Üst gelir gruplarının düğünlerine bakınca soundtrack (popüler Hollywood filmlerinden parçalar), Fransız pop ya da ünlü Love Story gibi şarkılar çalınıyor.

Arabesk müzik hemen hiçbir düğünde çalınmıyor. Arabesk şarkıcılar biraz kızabilir ama toplumsal anlamda karamsar bir şeyi temsil ediyor olmalılar ki, düğün gibi mutluluk gününde arabesk istenmiyor. Arabesk en azından düğünlerde eğlence müziği olarak algılanmıyor, çalınmıyor ve tüketilmiyor. Araştırmada bu net olarak ortaya çıkıyor. Gelin damat salona girerken çalındığına rastlandı ama bu onların özel şarkısı olduğundan. Düğünün devamında eğlenmek için tekrarlanmadı.

PASTA KESİLİRKEN FONDA SENİ GİDİ FINDIKKIRAN

Pasta kesilirken alt ve orta gelir gruplarında Türkçe pop çalıyor. Şehirli, televizyondan beslenen bir zevk olduğu anlaşılıyor. Tarkan'dan Kuzu Kuzu, Şıkıdım Şıkıdım, Seni Gidi Fındıkkıran, İlhan Şeşen'den Ellerimde Çiçekler, Ajda Pekkan'dan Hoş Gör Sen, Grup Merdiven'den Akdeniz Akşamları, Ebru Yaşar'dan Seni Anan Benim İçin Doğurmuş bu tespite örnek parçalar. Bir düğünde Mehter Marşı'nın disko versiyonu, bir düğünde ise Mariah Carey'in bir şarkısı çalınmış. En üst gelir grubunda seçkin müzik (batı müziği, caz, fasıl) çalıyor. Bir düğünde yaz aylarında gerçekleşmesine rağmen Noel şarkısı Jingle Bells çalınmış.

ALT GELİR GRUBU POP ORTA SINIF TÜRKÜ ÇALIYOR

Düğün süresinin ortalama yüzde 88'inde müzik çalınıyor. Bunun yüzde 65'ini ise geleneksel ve yerel müzikler işgal ediyor. Yani gelin ya da damat hangi yöredense o bölgenin oyun havaları, türküleri, halayları en çok çalınan parçalar. Pop müzik ise yüzde 25'lerde kalıyor. Seçkin müzik, incelemeye konu olan düğünlerdeki müzik dağılımına bakıldığında yüzde dokuz gibi düşük bir oranda kalıyor.

Yerel müzikle eğlenenlerin alt gelir grupları olduğu düşünülebilir ama öyle değil. En alt gelir grubunda yüzde 65 olan bu oran orta gelir gruplarında yükseliyor, yüzde 75'e çıkıyor. Geleneksel düğünleri orta gelir grubu sürdürüyor denilebilir. En alt gelir grubunda Türkçe pop çalınma oranı yüzde 30. Orta gelir grubunda ise bu oran yüzde 21'e düşüyor. Bu tablo, en alt gelir grubunun sınıf atlamaya çalıştığını gösteriyor. Daha şehirli olmak istiyor ve pop dinliyor, ama orta gelir grubu zaten şehirli, böyle bir özlemi yok. En alt gelir grubunda seçkin müzik yok. Üst gelir grubunda geleneksel yüzde 14, Türkçe pop yüzde 35 ve en büyük grup yüzde 51'le Batı müziği. Bu düğünlerde önce caz, ardından da fasıl çalınıyor ve düğün eğlencesi batı müziği eşliğinde sürüyor.

KADIN ERKEK AMA AYRI AMA BİRLİKTE DÖKTÜRÜYOR

Halay ve oyun havaları çaldığında herkes ayağa kalkıyor. Bu da cemaat duygularının canlı olduğunu gösteriyor. Halay ortak dans alanında oyun havalarına göre daha kabul edilir bir dans. Daha kollektif, oyun havasında olduğu gibi birey ve vücudu öne çıkmıyor. Halayla oyun havasını dansa kalkan kişilerin sayısı açısından kıyasladığımızda her üç kişiden ikisi halay çekerken sadece üçte biri göbek atıyor, dans ediyor. Alt gelir gruplarında kadın ve erkekler kesinlikle ayrı ayrı oynuyor. Araştırmaya konu olan düğünlerden birinde örtülü kadınlar sadece kendi aralarında oynuyorlardı. Ama oturmuyorlar, oynuyorlar. Sanıldığı gibi ‘‘başı örtülüler dansetmez'' durumu yok. 21 düğüne baktığımızda, beşinde kadın kadına, erkek erkeğe oynanırken, geri kalan 16'sında kadın erkek birlikte dans edip oyuyordu. Üst gelir gruplarına doğru gidildikçe kadın erkek birlikte oynama oranı daha da artıyor.

FAKİR DÜĞÜNÜNDE TAKI ORTA HALLİDE KESE ADETİ

Düğün 2,5 - 3,5 saat sürüyor ve orta ve zengin grup düğünlerinde bu zamanın yüzde 95'inde müzik çalıyor. Alt gelir gruplarına doğru indikçe müzik çalınan süre azalıyor, yüzde 65-70'lere düşüyor. Çünkü takı merasimi var. Takı takacak hısım, akraba ve tanıdıklar isim isim çağrılıyor ve kimin ne taktığı ilan ediliyor. Bu adet alt gelir gruplarının düğünlerinde geleneksel bir unsur olarak yaşıyor.

Üst gelir gruplarına doğru çıkıldıkça geline neler geldiği bazı durumlarda ilan ediliyor ama kimden geldiği söylenmiyor. En üst gelir grubunda ise bu tür anons hiç yok. Gelin ve damat masa masa hoşgeldiniz derken gelinin taşıdığı kese devreye giriyor. İsteyen takıyı keseye bırakıyor. Her iki takı ritüelini karşılaştırırsak birincide cemaat ilişkilerinin ikincisinde ise birey ilişkilerinin ağırlığı ortaya çıkıyor.

MUMLARDAN OLUŞAN MUTLULUK TÜNELİ GLOBAL ADET

Gelinle damat salona girerken mumlar, kandiller ya da nedimeler arasından geçiyor. En üst gelir grubunda da en alt gelir grubunda da bu var. Oran çok yüksek, yüzde 70. Bu geleneksel bir düğün davranışı değil. Yabancı televizyon dizilerinden, soap operalardan arak ve aslında Hıristiyan geleneğinin bir parçası. Mutluluğa cennetin kapısından girmek gibi sembolik anlamları var ve bize entegre olmuş. Ancak burada bir modernleşme davranışı olarak değerlendirilmeli.

Dr. ORHAN TEKELİ (Bilkent Siyaset Bilimi ve Türk Edebiyatı bölümleri öğretim üyesi)

Aynı çalışmayı Samsun'da tekrarlayacağız


Araştırmamın çerçevesi şehir ve müzik. Biliyoruz ki popüler müzik şehirli müzik. Ama şehir o kadar şehirli mi, sorum buydu. Bunu anlamanın yolu olarak şehirde geleneksel kültürden gelen düğünlere bakmak yolunu seçtim. Acaba artan şehirleşme, geleneğin içini de doldurdu ve gelenek yok mu oldu diye düşündüm. Ya da geleneği de poplaştırdık mı diye? Bu yüzden geleneksel bir format olan düğüne baktım. Tabii ki şehir düğünü ne olursa olsun tamamen geleneksel değil, çünkü düğün salonu var. Düğün salonu baştan sona şehirli, dini nikahı kapsamıyor ve bugünkü tartışma anlamında kamusal alanda oluyor. Parasını verdiğiniz bir mekanda davet veriyorsunuz, müzisyenler var. Yani hibrit yani melez bir alan.

Asistanlarımla birlikte üç ay boyunca Ankara'da belediyelere ve gelir gruplarına göre bölümlediğimiz 21 düğünü izledik. Müzik açısından geleneğin daha şehirli orta gelir seviyesinden insanlar tarafından yaşatıldığı gibi ilginç olduğunu sandığım sonuçlar çıktı. En üsttekilerin ise bu tarakta kesinlikle bezi yok. En üst gelir grubunda ekstrem bir şey var, sınıf farkı açıkça çalışıyor ve bir aşırılığı temsil ediyor, başka bir Türkiye, başka bir dünya. Aynı çalışmayı Samsun ve Diyarbakır'da da tekrarlayacağız.

Bekaret simgesi kırmızı kuşak yaygın

Alt gelir gruplarında gündüz düğünleri (fakir düğünü), orta ve üst gelir grubunda ise gece düğünü var.

Alt gelir grubu düğünlerinde gelinler ağırlıklı olarak ev kadını. Üst gelir gruplarında profesyonel, üniversite mezunu ve meslek sahibi. Erkeklerde sınıfsal bir farklılaşma gözlemlenmiyor, yani iki grupta da hepsinin bir işi ya da mesleği var. Yukarı gelir gruplarına doğru profesyonellerin sayısı artıyor.

Alt gelir grupları aynı kasaba, köy ya da şehirden evleniyor. Üst gelir grubunda ayrı şehir, bölge hatta ülke, yani ülkelerarası evlilik var.

Gelinliklerin hiçbiri geleneksel değil, tüm gelir gruplarında beyaz, modern gelinlik giyiliyor. Başı örtülü gelin sayısı sayısı sadece üç ve en alt gelir grubundan. Bekaret simgesi kırmızı kuşak, yaygın olarak kullanılıyor. Bu adet en üst gelir grubundaki gelinlerde yok. Alt ve orta gruptaki bazı damatların da kırmızı kurdela taktıkları görülüyor.

Damatların hepsi kravatlı, en üst gelir grubunda smokin- papyon da olabiliyor.

En alt gelir grubundaki düğünlerde davetlilerin sadece yüzde 10'u kravatlı, gündelik kıyafetli, deyim yerindeyse kılıksız. En üst gelir grubundaki davetlilerinse tamamı kravatlı.

Alt gruplardaki kadınların yarısının başı örtülü, ama sadece türban değil, geleneksel başörtüsü şeklinde. Muhafazakar düğünlerde bile bu oran yüzde 50'yi geçmiyor. Üst gelir grubu düğünlerindeki kadınların ise sadece yüzde 5'i örtülü.

Alt ve orta gelir grubunda yedi, üst gelir grubundaki düğünlerin hepsinde nikah memuru var.

KİRALAR 220 İLE 8.850 DOLAR ARASINDA

Araştırma, Ankara Keçiören, Yenimahalle, Mamak, Sincan, Etimesgut, Altındağ ve Çankaya'daki 21 salonda yapıldı. Düğün salonlarının kiraları 220 ila 8.850 dolar arasında değişiyor. Üstteki üç salonun kirası 2.500, 4.500 ve 8.850 dolar. Alttaki 18 salonun kirası ise 220 ila 625 dolar arasında değişiyor. En üstte yer alan üç salonla kıyaslandığında Türkiye'de gelir dağılımı açısından büyük bir fark olduğu açığa çıkıyor.

ÜÇ DÜĞÜN ÜÇ İZLENİM

FAKİR düğünü

Keçiören Düğün Salonu, 350-400 milyon lira. Gelin ev kadını. Şık bir türbanı ve gelinliği var, beline ‘‘kırmızı kuşak'' bağlı. Damat, tüccar (ayakkabıcı). Şık, siyah, yelekli takım elbise giymiş. Kadın konukların yarıya yakını türbanlı. Erkeklerin küçük bir kısmı takım elbise ve kravatlı. Salonda çiçek olarak bir adet çelenk var, kuru pasta ve pepsi ikram ediliyor. Yedi katlı yaş pasta kesiliyor. Takılar gelin ve damadın kıyafetlerinin üzerine takıldı. Bir çeyrek, bir yarım, 52 tam, 6 Cumhuriyet altını, 7 bilezik, 6 burma bilezik, 2 künye, 1 altın saat, 2 altın set. Ve 18 adet kapalı zarf verildi,

Üç ayrı grup müzik yapıyor. Bir erkek ve bir kadın solist var. Orkestra elektro bağlama, darbuka, davuldan oluşuyor. Şarkılar: Yokluğundan Öldü Gönlüm, Seviyorum Seni. Bitanem eşiliğinde gelin-damat birkaç çiftin oluşturduğu mumlu tarhın içinden geçerek salona giriyor. Adalardan Bir Yar Gelir Bizlere, Lorke, Mardin Kapı Şen Olur, Le Le Le Sakine, Caney Caney, Süt İçtim Dilim Yandı, Koçari, Misket, Hüdayda, Kostak, Bırak Gam Kederi Be Deli Gönül/İlkbaharda Tohum Ekilir Bir Gün, Dostum Dostum... Süt İçtim Dilim Yandı parçasında erkekler zılgıt çekerek oynuyorlar, pist dolu ve halaylarda kadınlı erkekli gruplar görülüyor Türbanlı kadınlar da halaylara katılıyor.

ORTA DİREK düğünü

Yücel Düğün Salonu, 60 fotoğraf, video, kuru pasta, beş katlı yaş pasta ve müzik dahil 600-700 milyon lira. Gelin Gümüşhaneli, ev kadını. Kolsuz, dekolte bir gelinlik giymiş. Belinde kırmızı kuşak var. Damat Niğde-Borlu. Sıhhi tesisatçı. Konuklar arasında türbanlı bir grup kadın var ama genellikle başlar açık. Erkek konukların büyük bir kısmı takım elbiseli. Bir adet küçük çelenk, üç adet büyük çelenk var. Kuru pasta ve meyve suyu ikram ediliyor. Beş katlı yaş pasta kesiliyor. Takılar gelin ve damadın üzerindeki beyaz kurdelelere iğnelendi. Bir çeyrek, bir yarım, 45 tam, 1 Cumhuriyet Altını, 15 bilezik, 2 künye, 1 altın saat, 1 altın set, 18 adet kapalı zarf. Pasta kesimi sırasında org Gülüm Benim'i çalıyor. Program yapan üç grup var. Elektro bağlama, darbuka, davul, ney çalıyorlar. Bir kadın, bir erkek solist söylüyor. Ellerimde Çiçekler, Gülpembe, La Comparsita (konuklar gelin ve damada eşlik etmeye davet ediliyorlar), Üzülme Üzülme Unutmam Ayrılık Var Diye (Gelin ve damat dans ediyor), Ah Yandım Ben Allahım, Misket (Gelin, damat ve aile büyükleri oynuyor; tefçi bahşiş toplamaya başlıyor), Asmam Yıkıldı (Ankaralı Turgut sözleri ile), Şeker Oğlan, Manda Yuva Yapmış Söğüt Dalına (pist dolu), Sevda Olmasaydı da Gönüle Dolmasaydı (oynayanlardan iki kişide tahta kaşık var), Kadifeden Kesesi, Dostum Dostum, Aşağıdan Gelirim Yüküm Eriktir, Cilveloy Nanayda, (erkekli kadınlı halay çekiliyor -üç tane türbanlı kadın var), Gel Bu yana Bu Yana, Vay Nene, Caney Caney, Koçari, Bas Bas Paraları Leyla'ya (pist dolu). Sana Gelen Bana Gelsin, Pala Remzi.

ZENGİN düğünü

Hilton Düğün (Kokteyl-Toplantı) Salonu. Kişi başı 25 Amerikan Doları, 180 konuk var. Eskiden Office Store'larda müdürlük yapmış olan gelin, şu anda çalışmıyor. Gelin ve damat düğünden sonra Belçika'ya gidecekler. Straplez, kabarık tül bir gelinlik giymiş. Tul duvağı güllerle topuzuna tutturulmuş. Damat Belçikalı. Siyah takım elbise, beyaz gömlek giymiş ve siyah papyon takmış. Konuk kadınlar şık ve dekolte kıyafetler giymişler. Çok az bir kısmının başı kapalı. Erkeklerin tamamı takım elbiseli ve kravatlı.

Yemekte meze tabağı, su böreği, tavuk Topkapı, revani, baklava, şöbiyet (Vişne sos ve dondurma ile) Takı merasimi yapılmadı. Gelinin elinde beyaz saten bir kese vardı. Gelin ve damat zaman zaman masaları dolaştılar ve bu sırada keseye takı bırakan konuklar oldu. Bateri, klavye, elektro gitar, bas gitar ve kadın solistten oluşan tek bir grup bütün gece sahnedeydi.

20:10. Işıklar kapandı ve orta giriş kapısına spot tutuldu. Görevlilerin taşıdığı meşaleler eşliğinde gelin ve damat sahnedeki yerlerini aldılar.

Şarkılar: CD'den akordeonla çalınmış bir Fransız ezgisi. Çiftlerin ilk dansı CD'den Love Story ile. Siyah Orfe, Moskova Geceleri, Kalinka, Katusa, Those Were The Days, Just Bringing Love Me and You, Kimler Geldi Kimler Geçti, On the Summer, Bessame Mucho, Söyle Buldun Mu, It's Now or Never, Kisas Kisas, Aşk Bana Yalan Gelir, Elem Acı ve Keder, Pampara Pamba, Twist Again, (Gelin damat dahil, pist dolu), Hey Ho. CD'den Hey Mambo, İspanyolca bir müzik, Boş Vermişim Dünyaya, Haykıracak Nefesim Kalmasa Bile, Sardı Korkular, Kim Arar, Ah Bu Hayat Çekilmez, Misket (Pist dolu, damat da oynuyor -çalıyor), Hüdayda, Ayva Çiçek Açmış, Seviyorum Diye Kandırma Beni, Rakkas, Aman Yolla, halay, Deriko, Ben Sana Hayranım, Caney, Neler Oluyor Bize, Ellerimde Çiçekler, (Pasta getiriliyor, orkestra jingle Bells çalıyor). Dört meşale eşliğinde beş katlı düğün pastası geliyor, kesilirken Seninle Bir Dakika çalıyor. Şampanya içiliyor ve gelin damat dans ediyor. I Love Paris (yalnızca gelin ve damat için). Caddelerde Rüzgar, Söz Vermiştin Bana, Elbette, Gönül Sayfam, Sevdim Seni Bir Kere, Saman Yolu, Eski Dostlar, Nasıl Geçti Habersiz, Seveceğim, La Cupa de la Vida.



arkadaşıma yolla yazıcı için
- Yorumlarınızı Yazınız
Bu haber hakkında henüz yorum yok. Yorumlarınızı Yazınız.
En Beğendiğiniz 10 Haber
height=8
Lütfen bu haberi değerlendiriniz...
height=6
Beğenmedim    1   |  2   |  3   |  4   |  5     Beğendim
height=6