P5+1 ülkeleri adına görüşmeleri yürüten AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton ve İran Başmüzakerecisi Said Celili, peş peşe düzenledikleri basın toplantılarında birçok noktada mutabakat sağladıklarını açıkladılar.

Lütfü Kırdar Kongre Merkezi’nde yapılan ve yaklaşık 10 saat süren görüşmeler neticesinde taraflar arasında varılan mutabakata göre, İran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi (NPT) anlaşmasının getirdiği yükümlülüklere uyacak. Buna karşın İran’ın barışçıl amaçlarla nükleer programını sürdürme hakkına saygı gösterilecek.

Hem Ashton hem de Celili, görüşmelerde önemli bir adım atıldığını belirterek, nükleer müzakerelerin bir sonraki turunun 23 Mayıs’ta Irak’ın başkenti Bağdat’ta yapılacağını duyurdu. “Artık güven artırıcı adımlar” atılması gerektiğini ifade eden Ashton, “Sürdürülebilir bir süreç istiyorsak, belli bir zemin oluşturmalıyız” dedi.

EN OLUMLU ZİRVE

Celili ise taraflar arasında şu ana kadarki en olumlu görüşmelerin bugün gerçekleştirildiğinin altını çizerek, “P5+1 bu müzakerelere daha pozitif bir yaklaşımla gelmişti” diye konuştu.

Celili, “İran’a karşı tehdit işlemiyor. Artık işbirliği vurgulanmalı, bu tip mesajlar verilmeli, başka bir dil benimsenmeli” dedi.

İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetinde bulunma hakkı olduğunu belirten Celili, “Bizim barışçıl amaçlarımız için yüzde 20 saflığa kadar zenginleştirilmiş uranyuma ihtiyacımız var” ifadesini kullandı.

Celili ayrıca, İstanbul’daki müzakereler sırasında sadece Rus heyetiyle ikili görüşmeler gerçekleştirdiklerini vurguladı.

Fotoğraf: Selçuk Yaşar

İranlı yetkili, Irak’taki görüşmelere kadar her iki taraftan temsilcilerin bir araya gelerek, ön çalışmalar ve teklifler hazırlayacağını, bu çalışmalarda hazırlanacak taslak metnin ise Bağdat’ta ele alınacağını ifade etti.

Uluslararası yaptırımlara rağmen nükleer programını durdurmayı reddeden İran, nükleer faaliyetlerini tıbbi araştırma ve enerji üretimi amacıyla sürdürdüğünü belirtiyor. Başta ABD olmak üzere batılı devletler ise Tahran’ın bu teknolojiyi nükleer silah üretiminde kullanmasından endişe ediyor. Yüzde 90 oranında zenginleştirilmiş uranyum nükleer başlık yapımında kullanılabiliyor.

PANKARTLI GÖNDERME

Ashton’ın hemen ardından gazetecilerin karşısına çıkan Celili’nin basın toplantısından önce, konuşma kürsüsünün arkasındaki panoya, geçtiğimiz birkaç yıl içinde suikasta kurban giden İranlı nükleer fizikçilerin anısına bir pankart asıldı.

“Herkes için nükleer enerji, hiç kimse için nükleer silah” yazılı pankartta, bu suikastlarda ölen nükleer fizikçilerin fotoğrafları yer aldı.

Basın toplantısında söz konusu bilim adamlarından da bahseden Celili, “Bu şehitlerimiz, tıbbi amaçlı nükleer çalışmalara büyük katkı sağladılar. Ama bu onların hayatlarına mâl oldu” dedi.


İran ile P5+1 ülkeleri arasındaki bir önceki görüşmeler, Ocak 2011’de yine İstanbul’da yapılmış ancak taraflar uzlaşamamıştı.